Charyzmaty Ducha Świętego w ruchu zielonoświątkowym

Charyzmaty Ducha Świętego w ruchu zielonoświątkowym

Poniższa praca powstała na potrzebę studiów doktoranckich na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, 2015.

Czym są charyzmaty Ducha Świętego?

Omawiane charyzmaty Ducha Świętego w ruchu zielonoświątkowym są rozumiane wg definicji wynikających ze Słowa Bożego i przyjęte praktycznie we wszystkich kościołach i wspólnotach chrześcijańskich. Zwięzła definicja charyzmatów Ducha Świętego określa je jako dary duchowe, które możemy nazwać „zdolnością, którą daje Duch w służbie wykonywanej dla Kościoła i przez Kościół”1Wprowadzenie do nauki o Biblii oraz doktryny i praktyki ruchu zielonoświątkowego, pod red. E. Bednarz i R. Tomaszewski, Warszawa 2010, s. 259.. Tak więc definicja ta określa szerokie spectrum darów, które są uzdolnieniami (nauczanie, administrowanie, dawanie), będącymi kontynuacją służby Kościoła. Należy tutaj zauważyć, że Duch Święty wykorzystuje często naturalne obdarowanie pojedynczego człowieka.
Drugi rodzaj charyzmatów jest bardziej spektakularny, gdyż manifestuje się w nich ponadnaturalna obecność Boga. Według apostoła Pawła, dary te są sklasyfikowane w następujący sposób:

„A różne są dary łaski, lecz Duch ten sam. I różne są posługi, lecz Pan ten sam. I różne są sposoby działania, lecz ten sam Bóg, który sprawia wszystko we wszystkich. A w każdym różnie przejawia się Duch ku wspólnemu pożytkowi. Jeden bowiem otrzymuje przez Ducha mowę mądrości, drugi przez tego samego Ducha mowę wiedzy, inny wiarę w tym samym Duchu, inny dar uzdrawiania w tym samym Duchu. Jeszcze inny dar czynienia cudów, inny dar proroctwa, inny dar rozróżniania duchów, inny różne rodzaje języków, inny wreszcie dar wykładania języków. Wszystko to zaś sprawia jeden i ten sam Duch, rozdzielając każdemu poszczególnie jak chce.”2I List do Koryntian 12:4-11

W Nowym Testamencie, oprócz wyżej wymienionego cytatu, znajdujemy listy obojga darów3List do Rzymian 12:6-8; List do Efezjan 4:11.

Według autora nie można jednak, mimo próby definicji darów Ducha Świętego, całkowicie ich zdogmatyzować. Ponieważ Duch Święty „wieje dokąd chce, ale nie wiesz skąd przychodzi i dokąd idzie”4Ewangelia św. Jana 3:8. Omawianie więc charyzmatów w ruchu zielonoświątkowym jest oparte na przekazie Biblii oraz doświadczeniu duchowym Kościoła w szerokim tego słowa znaczeniu. Inaczej mówiąc, nie można zawęzić działania charyzmatów do jednej denominacji, ale należy dostrzec je w całym kościele powszechnym.

Charyzmaty jako dary łaski, posługi i sposoby działania

Badając Nowy Testament w kontekście terminów, których on używa na określenie charyzmatów Ducha Świętego, możemy skonstatować, że większość z nich określa naturę duchowych darów. Jak wiemy, najwięcej na temat darów duchowych pisał św. ap. Paweł5I List do Koryntian 12:1. Paweł używa określenie pneumatika (duchowe dary), wskazuje to pojęcie dość ogólnie, że pochodzą one od Boga.6Wprowadzenie do nauki o Biblii oraz doktryny i praktyki ruchu zielonoświątkowego, pod red. E. Bednarz i R. Tomaszewski, Warszawa 2010, s. 250. Natomiast w dalszym fragmencie7I List do Koryntian 14:1 użyte jest określenie pneumatikos, rodzaju męskiego, określającego ludzi, którzy są obdarzeni darami Ducha świętego.
Słowo, które przeniknęło do języka polskiego jako charyzmaty, pochodzi z kolei od określenia charismata – co oznacza dary łaski wymienione w I Liście do Koryntian8I List do Koryntian 7:7; 12:4. Termin ten używany do darów duchowych swoją etymologię wywodzi od wyrazu charis, co znaczy łaska. Oznacza więc to, że charyzmaty są całkowicie nam darowane darmo, z łaski pochodzącej od Boga. Są błogosławieństwem i uzdolnieniem do życia w świętości i pobożności.
Występuje również trzecie słowo, które wskazuje na zastosowanie tychże darów w Kościele. Słowem tym jest grecki wyraz diakonaiposługi9I List do Koryntian 12:5. Określenie to stosuje się w stosunku do darów, które ubogacają i nadają naturalnym uzdolnieniom kierunek.10Wprowadzenie do nauki o Biblii oraz doktryny i praktyki ruchu zielonoświątkowego, pod red. E. Bednarz i R. Tomaszewski, Warszawa 2010, s. 260 W I Liście do Koryntian 12:6 spotykamy jeszcze inny termin określający dary duchowe – energamatasposoby działania. Wskazuje on, że dary duchowe są manifestacją działania Ducha Świętego, która przynosi zamierzone przez Boga rezultaty. Dary mają jednak swój kontekst w Kościele i służą do budowania Ciała Chrystusowego, udzielają mu zachęty i pocieszają wierzących.

Charyzmaty – próba klasyfikacji darów duchowych

Na podstawie Nowego Testamentu, a zwłaszcza nauczania św. ap. Pawła11List do Rzymian 12:6-8; I List do Koryntian 12:8-10, 28; List do Efezjan 4:11, wymienione dary duchowe pozwalają na dokonanie różnej klasyfikacji. Na przykład, niektórzy komentatorzy dzielą dary duchowe wg ich natury (dar objawienia, dar mocy i dar wymowy), inni wiążą je z podróżą (dar apostolstwa, nauczania i ewangelizowania), jeszcze inni określają jako lokalne (dar pasterzowania, zarządzania, niesienia pomocy). Inny podział dzieli je na „nadnaturalne” (dar czynienia cudów, uzdrawiania, mówienia językami) oraz „niecharyzmatyczne” (nauczanie, kierowanie, udzielanie pomocy itp.). Ruch zielonoświątkowy w przeciwieństwie do wielu komentatorów, którzy dary Ducha zaliczają do historii kościoła, traktuje je jako błogosławieństwo, które nieustannie dzięki łasce samego Boga spływa na Kościół. Tak więc zielonoświątkowcy uznają i przeżywają manifestowanie się charyzmatów.12Wprowadzenie do nauki o Biblii oraz doktryny i praktyki ruchu zielonoświątkowego, pod red. E. Bednarz i R. Tomaszewski, Warszawa 2010, s. 260
Podejmując się próby ustalenia kolejności darów Ducha Świętego, inaczej klasyfikacji, autor chce podkreślić, że jest to tylko próba. Zrozumienie dzieła i osoby Ducha Świętego jest przez niedoskonały rozum ludzki niewykonalne.

Dary łaski potrzebne do prowadzenia i nauczania Kościoła.

Wymienione w Liście do Efezjan 4:11.

  • Apostoł (z gr. apostolos posłaniec). Szczególny przedstawiciel Chrystusa, głosi Ewangelię, zakłada fundamenty pod przyszłe kościoły. Towarzyszą mu ponadnaturalne znaki i cuda Ducha Świętego13II List do Koryntian 12:12. Ruch zielonoświątkowy uznaje, że aczkolwiek dar apostolstwa współcześnie nie jest zbyt często spotykany, to jednak nadal jest przez Pana przekazywany Swoim wybranym.
  • Prorok (z gr. prophetes). Wygłasza Słowo Objawienia otrzymane przez Boga lub ogłasza wydarzenia, które mają nadejść14Dzieje Apostolskie 11:28; 21:11. Najczęściej jednak jest to poselstwo, o którym mówi ap. Paweł w I Liście do Koryntian 14:3 „A kto prorokuje, mówi do ludzi ku zbudowaniu i napomnieniu i pocieszeniu.”
  • Ewangelista (z gr. evangelistes). Jest obdarowany niezwykłą zdolnością do zdobywania zgubionych dusz dla Chrystusa. Przykładem w Nowym testamencie byli Filip15Dzieje Apostolskie 21:8 i Tymoteusz16II List do Tymoteusza 4:5.
  • Pasterz i nauczyciel (z gr. poimene i didaskalos). Niektórzy rozdzielają te dwa słowa, są one jednak często ze sobą powiązane. Pasterz na przykładzie Izraela jako ludu pasterskiego, dbał o bezpieczeństwo i pokarm dla swoich owiec, tak i w Kościele pasterz dba o rozwój swych „owiec”, dostarczając im duchowy pokarm w postaci czystej nauki opartej na Słowie Bożym. Niemniej nauczyciel nie musi być pasterzem, jednak pasterz powinien zawsze nauczać.

Charyzmaty Ducha Świętego budujące Kościół.

Przejawiają się one w konkretnych momentach w postaci manifestacji Ducha, wymienione w I Liście do Koryntian 12:4-10.

  • Słowo mądrości. Wypowiedź, w której mądrość pochodzi bezpośrednio od Ducha Świętego. Zrozumienie sytuacji pomaga w rozwiązaniu problemu17Dzieje Apostolskie 6:10; 15:13-22. Jest to nadnaturalny wgląd od Ducha Świętego w sytuacje lub problem.
  • Słowo wiedzy. Inspirowana przez Ducha Świętego wypowiedź ujawniająca fakty dotyczące prawd biblijnych, okoliczności i ludzi (Dzieje Apostolskie 5:1-10).
  • Rozróżnianie duchów. Pozwala rozpoznać i osądzić proroctwa, nauczania czy samych nauczycieli18Ewangelia św. Mateusza 24:4-5, czy przekazują słowo od Boga. Pozwala on „zajrzeć pod spód”19Wprowadzenie do nauki o Biblii oraz doktryny i praktyki ruchu zielonoświątkowego, pod red. E. Bednarz i R. Tomaszewski, Warszawa 2010, s. 262..
  • Wiara, nie będąca wiarą zbawczą, ale wyposażająca chrześcijanina do posiadania pewności, że Bóg działa i demonstruje Swoją moc chwały w konkretnych sytuacjach, niezależnie od okoliczności i możliwości ludzkich. Wiara ta „przenosi góry”20 I List do Koryntian 13:2.
  • Uzdrawianie, jest to dar który otrzymał Kościół, aby w sposób nadprzyrodzony przywracać do zdrowia. Rozumiemy jednak, że posiadacz daru nie musi uzdrowić każdego, ponieważ każde uzdrowienie uzależnione jest od suwerennej woli Boga, a czasami od postawy chorego21Ewangelia św. Mateusza 9:20-22.
  • Czynienie cudów. Ten charyzmat obejmuje wszystkie ponadnaturalne czyny oprócz uzdrowienia. Cuda obejmują na przykład ingerencję w stan przyrody22Ewangelia św. Łukasza 8:24 oraz manifestują moc Królestwa Bożego nad światem duchowym i materialnym.
  • Proroctwo, jest często powiązane z regularną służbą proroczą opisywaną wyżej, jednak w kontekście I Listu do Koryntian23I List do Koryntian 12:8-10 oraz 14:1, dotyczyć może każdego wierzącego, który pod natchnieniem Ducha przekazuje poselstwo dla Kościoła. Jednocześnie każde proroctwo powinno być sprawdzane24I List do Koryntian 14:29.
  • Języki (glossolalia), są nadnaturalną umiejętnością mówienia językami, których obdarowany nigdy się nie uczył. Rozróżniamy tutaj języki ludzkie lub „anielskie”. Modlitwa na językach jest praktykowana powszechnie w ruchu zielonoświątkowym i stanowi pewien rodzaj „modlitwy w duchu” albo „modlitwy ducha do Ducha” przekraczającej ludzkie pojmowanie, czyli jest to rodzaj bezpośredniej komunikacji ducha ludzkiego z Duchem Bożym25I List do Koryntian 14:14. Stosowanie tego daru publicznie podczas zgromadzeń wymaga daru, o którym poniżej.
  • Wykładanie języków. W tym charyzmacie manifestuje się przekład natchnionych, wypowiadanych w uniesieniu przekazów od Ducha Świętego w niezrozumiałych językach26I List do Koryntian 14:13.

Dary diakoni, czyli niesienia pomocy i misji.

Obejmują te obszary życia, w których wymagane jest usługiwanie oparte na realiach codziennych spraw życiowych pojedynczych wierzących lub całego zboru. Dary te powiązane są nierzadko z naturalnymi zdolnościami ludzi, którzy nimi się posługują.

  • Dar kierowania (z gr. kybernesissternik statku) obejmuje administrowanie, kierowanie sprawami kościoła lub organizacji chrześcijańskich z osiąganiem sukcesów.
  • Dar niesienia pomocy. Duch Święty obdarza osoby tym darem w celu udzielania pomocy słabym, biednym i chorym27Dzieje Apostolskie 20:35.
  • Dar posługiwania. Istnieją różne aspekty28zgodnie ze słowem zapisanym w I Liście do Koryntian 12:5; Dziejach Apostolskich 6:2 oraz II Liście do Koryntian 5:18. Zaliczyć do nich możemy zarówno służbę Słowa, jak i pojednania itp.
  • Dar napominania. Zachęca do miłości braterskiej, cierpliwości względem bliźnich, jak i do dobrych uczynków (zob. Dzieje Apostolskie 4:36, gdzie imię Barnaba wykłada się jako Syn Pocieszenia).
  • Dar dawania. Uzdalnia do dzielenia się tym, co się posiada.29Dzieje Apostolskie 2:44-45; 4:34-37; List do Efezjan 4:28
  • Bycie przełożonym, jest to dar, który udziela szczególnego autorytetu przywódcom kościoła.30I List do Tesaloniczan 5:12; II List do Koryntian 1:11; List do Efezjan 6:18-20, List do Hebrajczyków 13:7 i 17:24
  • Okazywanie miłosierdzia, uzdalnia do usługiwania chorym, ubogim, głodnym, nagim, więźniom.31Wprowadzenie do nauki o Biblii oraz doktryny i praktyki ruchu zielonoświątkowego, pod red. E. Bednarz i R. Tomaszewski, Warszawa 2010, s. 264 Szczególnie podkreślony przez Jezusa.32Ewangelia św. Mateusza 25:31-46

Podsumowanie – charyzmaty jako wyposażenie Kościoła

Reasumując rozważania na temat charyzmatów Ducha Świętego w ruchu zielonoświątkowym, należy jednoznacznie skonstatować, że w historii Kościoła często przesadnie podkreślano ludzkie środki i możliwości, co miało doprowadzać do rozwoju Kościoła. Nie oznacza to, że deprecjonujemy utalentowanych liderów czy środki finansowe oraz współcześnie dostęp do nowoczesnych technologii. Jednak bez obecności Ducha Świętego w życiu Kościoła, bez Jego subtelnego działania, Kościół Boży i jego dzieło są ograniczone a nawet gaszone. Dary Ducha Świętego w Kościele są tym wyjątkowym i bezcennym wyposażeniem, aby Kościół mógł skutecznie wykonywać wolę Pana. Bóg, który otwiera drzwi, czasami również wg Swej suwerennej woli je zamyka. Ale przez dary to, co niemożliwe staje się możliwym. Charyzmaty nie mają służyć zaspokojeniu egoistycznych, własnych pragnień czy być celem w samym sobie, lecz służą ku zbudowaniu całego Ciała Pańskiego ku chwale Bożej, słowem ap. Pawła: „…ku wspólnemu pożytkowi…”33I List do Koryntian 12:7.

Przypisy   [ + ]

1. Wprowadzenie do nauki o Biblii oraz doktryny i praktyki ruchu zielonoświątkowego, pod red. E. Bednarz i R. Tomaszewski, Warszawa 2010, s. 259.
2. I List do Koryntian 12:4-11
3. List do Rzymian 12:6-8; List do Efezjan 4:11
4. Ewangelia św. Jana 3:8
5. I List do Koryntian 12:1
6. Wprowadzenie do nauki o Biblii oraz doktryny i praktyki ruchu zielonoświątkowego, pod red. E. Bednarz i R. Tomaszewski, Warszawa 2010, s. 250.
7. I List do Koryntian 14:1
8. I List do Koryntian 7:7; 12:4
9. I List do Koryntian 12:5
10, 12. Wprowadzenie do nauki o Biblii oraz doktryny i praktyki ruchu zielonoświątkowego, pod red. E. Bednarz i R. Tomaszewski, Warszawa 2010, s. 260
11. List do Rzymian 12:6-8; I List do Koryntian 12:8-10, 28; List do Efezjan 4:11
13. II List do Koryntian 12:12
14. Dzieje Apostolskie 11:28; 21:11
15. Dzieje Apostolskie 21:8
16. II List do Tymoteusza 4:5
17. Dzieje Apostolskie 6:10; 15:13-22
18. Ewangelia św. Mateusza 24:4-5
19. Wprowadzenie do nauki o Biblii oraz doktryny i praktyki ruchu zielonoświątkowego, pod red. E. Bednarz i R. Tomaszewski, Warszawa 2010, s. 262.
20. I List do Koryntian 13:2
21. Ewangelia św. Mateusza 9:20-22
22. Ewangelia św. Łukasza 8:24
23. I List do Koryntian 12:8-10 oraz 14:1
24. I List do Koryntian 14:29
25. I List do Koryntian 14:14
26. I List do Koryntian 14:13
27. Dzieje Apostolskie 20:35
28. zgodnie ze słowem zapisanym w I Liście do Koryntian 12:5; Dziejach Apostolskich 6:2 oraz II Liście do Koryntian 5:18
29. Dzieje Apostolskie 2:44-45; 4:34-37; List do Efezjan 4:28
30. I List do Tesaloniczan 5:12; II List do Koryntian 1:11; List do Efezjan 6:18-20, List do Hebrajczyków 13:7 i 17:24
31. Wprowadzenie do nauki o Biblii oraz doktryny i praktyki ruchu zielonoświątkowego, pod red. E. Bednarz i R. Tomaszewski, Warszawa 2010, s. 264
32. Ewangelia św. Mateusza 25:31-46
33. I List do Koryntian 12:7

O autorze