Pokuta – początek wolnego życia

Pokuta – początek wolnego życia

Przez stulecia słowo pokuta zostało zdeformowane i sprowadzone do wysiłków i zabiegów człowieka, który zamienił cierpienia Chrystusa na Krzyżu – na własne. Tymczasem Bóg, słowami Swojego Syna zapowiedział, że Duch Święty przyjdzie1Ewangelia św. Jana 16:8-11, aby przekonać świat o grzechu, sądzie i sprawiedliwości. Jednoznacznie wskazał, że akt pokuty ma dwa wymiary. Pierwszym jest wymiar chrystocentryczny, w którym Chrystus ofiaruje siebie samego za człowieka. Drugi jest homocentryczny, gdzie człowiek podejmuje się aktu odwrócenia od grzechu, poprzez jego zrozumienie i uznanie Chrystusa jako swojego Pana i Zbawiciela. Wtedy też Bóg okazuje swoją łaskę, wyzwalając i oczyszczając życie człowieka.

Etymologia pojęcia „pokuta”

Powszechne wśród ludzi zrozumienie pokuty jest związane z czymś bolesnym, wymagającym samozaparcia, poniesienia kary. W historycznym ujęciu pokutnicy często zadawali sobie ból poprzez biczowanie się, odmawianie sobie przyjemności lub powstrzymywanie się od cielesnych uciech. Pokutujący człowiek, w tym zrozumieniu, bardzo często koncentrował się na samym akcie zadawania sobie cierpienia, a nie na zrozumieniu, czym tak naprawdę powinna być pokuta.

Przyjrzyjmy się zatem, czym jest pokuta w znaczeniu biblijnym. Czy ona wogóle występuje. Zanim to zrobimy, zobaczmy jaką etymologię ma to pojęcie. Otóż w języku polskim jest to rzeczownik rodzaju żeńskiego, który oznacza przyjętą dobrowolnie lub narzuconą, karę za przewinienia. Słowo to, na początku swego istnienia, nie miało znaczenia religijnego, a oznaczało po prostu mandat/grzywnę. W znaczeniu religijnym, pokuta oznacza zadośćuczynienie za popełnione grzechy. Tego typu rozumienie słowa pokuta funkcjonuje w niemalże wszystkich systemach religijnych, włącznie z chrześcijaństwem. Mnie osobiście nurtuje jednak prawdziwe znaczenie pokuty w ujęciu biblijnym i to, jak Bóg na nią patrzy.

Pokuta w wymiarze duchowym

Rozumiejąc już, że słowo pokuta oznacza zadośćuczynienie za popełnione winy i wiedząc, że jedynym, który był w stanie sprostać zadaniu był Jezus Chrystus, który ofiarował samego siebie jako zadośćuczynienie za grzechy człowieka, dochodzimy do wniosku, że sam Bóg Jahwe zaplanował rodzaj pokuty wypełnionej przez Syna Bożego już od momentu, kiedy człowiek nie był w stanie wypełnić Jego [Bożych] wymagań.

„Bowiem Bóg tak umiłował świat, że syna swego jednorodzonego dał, aby każdy kto w Niego uwierzy – osiągnął zbawienie.”2Ewangelia św. Jana 3:16 EIB

Nie jest więc możliwe, aby człowiek mógł coś do tej ofiary Chrystusa dodać. Jednak przecież słowo pokuta funkcjonuje w życiu chrześcijan, którzy opierają swoją wiarę na Piśmie Świętym. Więc skoro nie mogą nic dodać do zadośćuczynienia to, co oznacza owo słowo jako postawa czy uczynek?

W tym miejscu należy sięgnąć do Nowego Testamentu i w nim znaleźć odpowiedź. Apostoł Jan powiada, że jeśli przyznajemy się do naszych grzechów, to wtedy Bóg jest wierny i sprawiedliwy, i przebacza nam grzechy oraz oczyszcza nas od wszelkiej nieprawości3I List św. Jana 1:9 EIB. Tak więc nowotestamentowe rozumienie pokuty rozpoczyna się w momencie przyznania się do popełnionego grzechu oraz uświadomienia sobie, że oddziela nas on od Boga.
Wszechmogący Bóg zna nasze postępowanie i nasze życie od narodzin aż do śmierci, więc logicznym jest, że ta wiedza o naszych grzechach jest mu znana. Po to posłał Swojego Syna, aby nas uratować. Jednak problem polega na tym, że to człowiek musi mieć za każdym razem świadomość popełnionych grzechów. Musi zgodzić się z Bogiem, że to co zrobił jest – w oczach Boga – złe. Sednem pokuty jest uświadomienie sobie grzesznego postępowania.

Pokuta w kontekście empirycznym

Drugim elementem pokuty jest słowo metanoia czyli przemiana, odwrócenie się od grzesznego postępowania, zaniechanie powtarzania grzesznych czynności i całkowite zwrócenie się ku Bogu. Pokuta, w nowotestamentowym ujęciu, ma też związek z ludźmi, którym człowiek pokutujący wyrządził krzywdę. Nauczanie Pana wyraźnie mówi, że kiedy wyrządzimy komuś krzywdę, wejdziemy z kimś w spór lub kogoś zranimy, to zanim złożymy Bogu ofiarę, powinniśmy pojednać się z taką osobą i dokonać zadośćuczynienia wobec niej4Ewangelia św. Mateusza 5:20-26. Inaczej mówiąc, poprosić o wybaczenie i naprawić wyrządzone krzywdy. Tak przygotowani możemy stanąć przed Bogiem, aby ofiarować Mu cześć, chwałę i uwielbienie, i prosić o Jego przychylność. Pan Jezus obiecuje, że Ojciec Niebieski wysłucha naszej modlitwy i odpowie na nią 5Ewangelia św. Jana 14:13-14.

Istotnym jest też to, kto podejmuje się aktu pokuty. Mówiąc „kto podejmuje się”, mam na myśli nie status społeczny ani zamożność danej osoby, tylko postawę jej serca. Nastawienie do Boga i rozumienie tego, Kim jest Bóg. Odpowiedź jest bardzo prosta. Aktu pokuty podejmują się ludzie, którzy są dotknięci natchnionym przez Ducha Świętego Słowem Bożym. Ludzie, których Duch Święty dotyka i sprawia, że przekonani o grzechu zaczynają widzieć dokonaną w Chrystusie sprawiedliwość. Ludzie, którzy chcą ustrzec się przed Sądem Bożym poprzez skrycie się w ramionach Chrystusa. Bóg z otwartymi ramionami przyjmuje ludzi, którzy poprzez pokutę uświadamiają sobie swoją grzeszność, proszą Go o przebaczenie, odwracają się od swojej grzesznej przeszłości i pod wpływem słów Mistrza zmieniają swoje życie. W ten sposób dokonują milowego kroku w zbliżeniu się do Boga i przystępują z ufną odwagą do tronu łaski6List do Hebrajczyków 4:16.

Od pokuty do wolności

Na koniec pragnę podkreślić, że przyjęcie wolności w Chrystusie jest możliwe tylko przez zrozumienie Jego ofiary na Krzyżu, przyjęcie jej jako zastępczej za samego siebie oraz rozumienie pokuty tak, jak On ją rozumie. Zrozumienie pokuty przez Pana, wyrażone w Piśmie, oznacza wyrażenie żalu za grzechy, przyjęcie zbawczej ofiary Chrystusa7 List do Rzymian 5:8 oraz odwrócenie się od grzesznego stylu życia i rozpoczęcie nowego, uświęconego i całkowicie oddanego Bogu. To znaczy, życia zgodnego z zasadami wyrażonymi w Ewangelii. Taka postawa otwiera Bogu drogę do działania w naszym życiu. Na tym polega pełnia wolności. Pokutujesz i odwracasz się od grzesznego postępowania, a Bóg zaczyna działać w Twoim życiu.

Przypisy   [ + ]

1. Ewangelia św. Jana 16:8-11
2. Ewangelia św. Jana 3:16 EIB
3. I List św. Jana 1:9 EIB
4. Ewangelia św. Mateusza 5:20-26
5. Ewangelia św. Jana 14:13-14
6. List do Hebrajczyków 4:16
7. List do Rzymian 5:8

O autorze